VOOR OUDERS | Onderzoek naar de invloed van tv op kinderen

Snel en prikkelend, dat is het media-entertainment anno 2010. Welk effect hebben deze prikkels op kinderen? Hoogleraar Patti Valkenburg hoopt hier met haar onderzoek ‘The Entertainization of Childhood’ inzicht in te krijgen. Ze ontving voor deze studie de prestigieuze ERC Advanced Grant van 2,5 miljoen euro.

Sterk geëntertainiseerd, dat is de maatschappij de laatste decennia. Zo zijn met name televisieprogramma’s extremer, sneller, gewelddadiger en seksueel explicieter geworden. Ook zijn deze ingrediënten steeds meer ingebed in nieuws, reclame, gezondheidsvoorlichting en educatie en worden ze aan steeds jongere doelgroepen gericht. Kortom: was De Fabeltjeskrant voor een kind in de jaren tachtig ‘gewoon’, nu kijkt het niet op van de ‘spetterende’ clips op MTV.

Kinderen brengen dagelijks uren door met media. De prikkelende impact die deze media hebben, heeft voor- én nadelen. Uit onderzoek blijkt dat kinderen door ingewikkelder informatie intelligenter zijn dan vroeger. En door games beschikken ze over een goede oog/handcoördinatie en een goed ontwikkeld ruimtelijk inzicht. Tegelijkertijd zijn kinderen drukker en onrustiger en lijkt het erop dat meer kinderen ADHD-verschijnselen hebben, dan dertig jaar geleden.

Wég met die tv
Het bericht dat een moeder haar televisie de deur uitdeed, omdat haar kind daar zo druk van werd, fascineerde Valkenburg. Het voorval bracht de hoogleraar er zelfs toe het ERC-voorstel te schrijven. “Omdat ieder kind verschilt in genetische aanleg én temperament – en in mediagebruik - gaan we met deze studie op zoek naar het samenspel tussen beide invloeden”, aldus de hoogleraar.

Patti Valkenburg: “We onderzoeken dus níet welk effect media hebben op ‘de jeugd’ of op ‘kinderen’. We richten ons op persoonlijke kenmerken: welk kind met welke eigenschappen is bijvoorbeeld gevoelig(er) voor geweld op televisie. Ook onderzoeken we de rol die de omgeving op het kind kan hebben. Zo hopen we de ouders en opvoeders in de toekomst richtlijnen te kunnen geven die toepasbaar zijn voor hun kind.”

Wat dit in praktijk voor de hoogleraar betekent? Een onderzoeksgroep van Valkenburg zal de komende vijf jaar zo’n 900 gezinnen en hun mediagebruik volgen. “Elk gezinslid houdt een aantal dagen per jaar een mediadagboek bij. Hiernaast worden verschillende kenmerken van de kinderen in kaart gebracht, zoals het cognitief niveau en ruimtelijk inzicht. Net als emotionele problemen, maatschappelijk milieu en gezinssamenstelling.”

Verschillende disciplines
De hoogleraar werkte vier maanden aan het schrijven van het ERC-voorstel. “Behoorlijk lang”, zo vindt ze. “Het bewerkelijke van dit voorstel zit in het interdisciplinaire karakter van het onderzoek, waarbij pedagogen, gedragsgenetici en communicatiewetenschappers zijn betrokken.”

Dit interdisciplinaire karakter is één van de redenen waarom de studie de prestigieuze ERC Advanced Grant ontving. Het onderzoek moet hiernaast baanbrekend en risicovol zijn en het mag niet aansluiten op eerder verrichtte studies van de indiener.

Blinde vlek
Wat Valkenburg erg heeft geholpen, en wat ze ook anderen aanraadt, is het stuk voorleggen aan anderen. “Zo zorg je ervoor dat je persoonlijke blinde vlekken duidelijk worden, net als de disciplinaire.” Ook heeft ze veel hulp ontvangen van Andreja Zulim van EGL (Agentschap NL), met betrekking tot het opstellen van het budget en de presentatie van het voorstel.

Over vijf jaar beschikt Valkenburg ‘pas’ over de data van dit onderzoek. Hiermee kan ze nog jaren toe, denkt ze. “Dit is mijn levenswerk”, verklaart Valkenburg. “Als we dit eerste onderzoek achter de rug hebben, voorzie ik het aanvragen van een nieuwe subsidie. Nee, voorlopig zijn we nog niet klaar.”

Bron: Agentschap NL