Dat rokers vaker ziek zijn dan niet-rokers, is geen nieuws. Wel nieuw is het bewijs dat ze vaker verzuimen dan nodig is. Acht extra verzuimdagen per jaar kunnen niet verklaard worden door hun slechtere gezondheid of door het feit dat ze risicovoller werk kiezen dan niet-rokers.
Regionale sterfte aan longkanker
Dit blijkt uit onderzoek van Petter Lundborg, onderzoeker aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, dat binnenkort wordt gepubliceerd in Tobacco Control, een blad van de Britse Medical Association.
Lundborg gebruikte de gegevens van een grootschalig jaarlijks onderzoek naar levensomstandigheden in Zweden. Hij vergeleek de antwoorden van 14.000 werknemers via hun sofinummer met de administratie van de Zweedse sociale verzekeringsbank in de jaren 1988 tot en met 1991. In die tijd betaalde de sociale verzekeringsbank het ziektegeld uit. Vanaf 1992 moeten Zweedse werkgevers de eerste twee weken zelf betalen en zijn er geen bruikbare data meer over kort ziekteverzuim.
In eerste instantie vond Lundborg een verschil van elf verzuimdagen extra bij rokers ten opzichte van niet-rokers. 'Dat geloofde ik niet. Elf dagen, dat was 43% van het gemiddelde ziekteverzuim', vertelt hij. 'Het ziekteverzuim lag in die jaren op 25 dagen per jaar. Zweden had destijds een van de meest genereuze sociale stelsels, waarbij de overheid een groot deel van het loon bij ziekte vergoedde.'
Bij nadere bestudering van de gegevens kwam hij erachter dat de rokers relatief vaak banen hadden die gevaar opleveren voor de gezondheid, zoals vuil werk of fysiek zwaar werk. Als hij daar in de statistieken rekening mee hield, daalde het aantal extra ziektedagen naar tien.
Vervolgens corrigeerde Lundborg ook voor het feit dat rokers een slechtere gezondheid hebben dan niet-rokers, en hield rekening met de lichamelijke activiteiten die ze zeiden te doen. Nu daalde het verschil tussen rokers en niet-rokers tot acht ziektedagen. Lundborg: 'Let wel, deze acht dagen kunnen dus níét meer verklaard worden door de gezondheidseffecten van het roken.'
Werkgevers die hun rokende werknemers cursussen stoppen met roken aanbieden, zouden wel eens teleurgesteld kunnen worden over het effect, zegt Lundborg. 'Volgens mij is roken een soort indicator van een andere houding tegenover het leven', zegt de Zweedse onderzoeker. 'Rokers drinken ook meer en hebben gemiddeld een lagere opleiding. Ze kiezen voor risicovollere beroepen. Ze zijn meer op het heden georiënteerd dan niet-rokers en houden geen rekening met de gevolgen van hun gedrag in de toekomst. Ik denk dat rokers om die reden ook eerder bereid zijn met minder inkomen genoegen te nemen omdat ze zich ziek melden.'
Door Hilda Bouma, in Het Financieele Dagblad
