wiskunde | Nul staat voor niets

Nul is een vanzelfsprekend en onopvallend deel van ons leven. Vanaf nieuwjaarskaarten en snoepverpakkingen ("0% vet!") lacht hij ons dagelijks vrolijk toe. Toch heeft de mensheid het lang zonder moeten stellen, in Europa zelfs tot in de 13e eeuw. Het toekennen van een symbool aan 'het niets' was geen gemakkelijke stap, maar wel één die de ontwikkeling mensheid flink vooruit heeft geholpen. Het concept 'nul' stond aan de wieg van het huidige getallennotatiesysteem dat hoeveelheden van ver buiten het voorstelbare behapbaar maakt en opende de weg naar het idee dat getallen niet alleen aantallen koeien zijn maar abstracte dingen met eigen wetten en een eigen karakter. Naar negatieve getallen, naar de wereld van het oneindig kleine en het oneindig grote, naar thermometers, supercomputers, zwarte gaten en voetbaluitslagen. Nul, kortom, staat voor niets.

Symbool bij indianen voor de 0

Het nut van nul
....
Van nul tot nu
....
Nul als getal
....
Nul en oneindig
...

De gedachte aan het oneindige kan bij ons soms nog de beklemming oproepen die de oude Indiers en Grieken gevoeld moeten hebben bij de gedachte aan ‘het niets’, tegenwoordig hanteerbaar gemaakt in de vorm van nul. Hoewel, hanteerbaar? In 1997 liep een Amerikaans oorlogsschip vast vlak buiten de haven, omdat door een fout in de software de boordcomputer door nul probeerde te delen. De Romeinen veroverden de gehele bekende wereld zonder ooit van het getal nul gehoord te hebben. Je kunt je afvragen wat vooruitgang is.

Aan de andere kant: de Romeinen hebben elkaar nooit een gelukkig 2007 gewenst, laat staan per 06. En wanneer u deze zomer een ijsblokje van min drie graden in uw limonade “0% suiker” gooit, ziet u dat we toch wat vooruitgegaan zijn.

Door: Drs. Vincent van der Noort (1980) studeerde wiskunde met een vleugje natuurkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Sinds september 2005 werkt hij als Assistent in Opleiding bij het Mathematisch Instituut van de Universiteit Utrecht. Zijn onderzoek richt zich op oneindig dimensionale meetkundige objecten, die zoveel symmetrie bezitten dat ze toch door mensenhersens te begrijpen zijn. 'In het bijzonder onderzoek ik hoe je het ene object met 'duwen en trekken' in het andere kunt omvormen zonder dat de symmetrie onderweg verloren gaat.'

Vincent is een fanatiek pleitbezorger van de wiskunde. Zo schreef hij verschilllende populair-wetenschapplijke artikelen die te lezen zijn op zijn website en hij is begeleider van wiskunde-zomerkampen voor scholieren. Daarnaast speelt hij piano bij toneelvoorstellingen in Amsterdam en omstreken.

Zie verder: Volkskrant

Onderdeel van:

De Bètacanon staat in een wiki. Een wiki is een deel van een webpagina die door iedereen te wijzigen is (hoe werkt een wiki). De Volkskrant nodigt u uit de inhoud van het artikel aan te passen, maar let op! ...