wiskunde | artikel Haagsche Courant 20 januari 2005

Haagsche Courant, 20 januari 2005

(bovenaan een grote kleurenfoto van Evert-Jan Daniels 

van het huis van Micheline Matla, met een deel van een hand erbij)

Met het ontwerpen van huizen - opvallend veel in lege ruimtes en op kliffen - leren leerlingen bewust te kijken.

Esther Verwaijen met haar droomhuis (foto door Stijn Hupkes)

De 'huizenbouwperiode' is een begrip op de Vrije School aan de Waalsdorperweg. Traditie sinds 1922 op de antroposofische school voor voortgezet onderwijs waarbij 'vrijheid en eigen inzicht' een hoofdrol vervullen. Van een brok klei naar een plattegrond en tekening op wit papier. 'Je kijkt nu heel anders om je heen'.

door Maaike Oppier

DEN HAAG  Micheline Matla (18) wist het al van haar oudere broertjes en zusjes. De 'huizenbouwperiode' in de laatste klas van de Vrije School is echt 'geweldig'. Van droom naar werkelijkheid in vier weken en weer terug. Bewust leren kijken, niet alleen naar maten, vormen en afmetingen van huizen, maar ook naar de omgeving waarin zo'n huis komt te staan. Samenwerken met anderen in de klas. Geen competitie, maar toch wel de drang om er iets heel goeds van te maken.
Het is een traditie die teruggaat naar 1922. Generaties Vrijescholieren hebben het meegemaakt. Micheline, Esther Verwayen (17), Sietske Faling (17), Renate Wiechert (18), Malou Koppejan (17) en negentien anderen gisteravond. De opening van de tentoonstelling van vier weken 'bloed, zweet, tranen en hulp van anderen'.

Inleven
Een oefening in bewust kijken, ontwerpen, dromen, discipline en met elkaar samenwerken. Architect Ron Reekink van B + M Den Haag bv aan de Laan van Meerdervoort begeleidt de 'bouw- periode' op school al twintig jaar. Eerst omdat hij zelf drie kinderen op school had, nog steeds omdat het 'ontzettend leuk is te zien dat kinderen in vier weken zich bewust gaan worden van ruimtes en zich helemaal inleven'.
"Hier op de tekeningen zie je de visualisering van één van de vier weken. Het voorwerk is veel langduriger." Te beginnen met een brok klei dat danig vervormd gaat worden. De vorm waarin het huis zou moeten zijn. Elke ochtend is er een paar uur tijd voor 'een stukje ontwerpen, een stukje bouwkunde'. "Dat een rond kopje op een vierkant schoteltje zo lelijk is. Dat het niet alleen om het huis gaat, maar ook om de omgeving." Plattegronden maken, leren hoe je trappen maakt, wat daarin het ritme moet zijn. Hoe je met gevels omgaat. "Dan weet je dat ze naar huis rijden en opletten op de gevels waar ze langskomen", zegt Beekink. "Het is een bewustwording." Beekink had al wat voor de expositie meegekomen ouders gevraagd hoe groot de afmeting van hun toilet is. "Eén bij twee", probeert iemand. Een ander schat "één bij één". Fout. "En dat is nog wel een plek waar u minstens één maal per dag komt, ik schat u ouder dan veertig, reken maar uit. Dan merk je dat mensen onbewust leven ook al denken ze bewúst te leven."

Recalcitrant
De verdieping die je ermee krijgt, dat is voor architect en oud-Vrije-scholier Dickens van der Werff van Studio Hertzberger het belang van de 'huizenbouwperiode' die hij 24 jaar geleden deed. Zón- der overigens in de klei te kneden. "Ik was recalcitrant, ik heb kartonnetjes gebruikt en dat mocht. Ik ben de school dankbaar dat ik mijn hele opleiding tegen ze heb mogen strijden."
Tussen de ruimtes door leren kijken. Micheline, Sietske, Renate en Malou herkennen dat. "Als ik naar huis fiets, kijk ik nu voordurend naar hoe ramen in gevels zitten. Heel interessant, maar je wordt er ook wel moe van."
Dat kijken is leuk, vinden ze, al is niet iedereen even technisch. Samenwerken met anderen is minstens zo boeiend. "Om alles op tijd af te krijgen, slaap je in de nacht van zondag op maandag op school. Althans daar doe je een poging toe. Verder help je elkaar. Ik vind het moeilijk om volgende week weer met de gewone lessen te beginnen", verzucht Sietske. 

Maaike Oppier (Haaagsche Courant)