duurzame ontwikkeling | Stations een veiliger gevoel geven - experiment op HS

ProRail en NS hopen dat ze met muziek, geur, kleur, en licht reizigers in een goede stemming kunnen brengen. En overlastgevers het station uit kunnen jagen.

Al voor je station Hollands Spoor in Den Haag binnenstapt, hebben je oren muziek opgepikt die speakers richting het stationsplein sturen. Het zijn klanken die ervoor moeten zorgen dat lastige jongeren geen zin meer hebben om hier rond te hangen. Loop je de stationshal in, dan verandert de muziek. Nu klinken er ontspannen klanken, af en toe Italiaanse muziek: om de reiziger tot rust te brengen. Ook pik je hier een subtiele geur op die het gevoel moet opwekken dat het lekker schoon is in de stationshal. In de voetgangerstunnel die leidt naar de perrons klinken weer andere klanken. Op het perron liggen rode tegels, die de reiziger een wachtruimte in moeten leiden.

De oren, ogen en neus van de reiziger die een trein wil pakken op station Hollands Spoor in Den Haag pikken vanaf september allerlei prikkels op, die bewust de wereld in ‘worden gestuurd’. De NS en ProRail voeren er samen een experiment uit. Als het succesvol is, dan volgen ook andere stations. Bedoeld om reizigers een veiliger gevoel te geven op stations, en om overlast tegen te gaan. De sociale veiligheid en het ‘gevoel van reinheid’ moeten erdoor worden verbeterd. Als reizigers het station veilig en schoon vinden, zullen ze, zo hopen NS en ProRail, vaker de trein nemen.

Cultuur
Ja, op sommige stations en bij verschillende supermarkten wordt (of werd) al klassieke muziek gedraaid om hangjongeren weg te jagen. En ja, ook winkelketens weten dat je met een bepaald type verlichting de kooplust van klanten kunt bevorderen. Maar met dit project gaan de NS en ProRail een stuk verder, zegt componist, producer en ‘belevingsdeskundige’ Maarten Hartveldt, die het project regisseert: ‘Het gaat om een combinatie van kleur, geur, akoestiek, licht en muziek.’

Het experiment komt niet zomaar uit de lucht vallen. Mark van Hagen, die bij de NS werkt, promoveerde er in april cum laude op. Kleuren, licht, muziek: ze hebben invloed op de stemming van een reiziger, bleek uit dat onderzoek. Maar je moet niet alle reizigers op een zelfde manier prikkelen. Wie haast heeft, wil minder prikkels dan wie een dagje uit is, bijvoorbeeld.

Wil je hangjongeren wegjagen bij de ingang van station Hollands Spoor, dan moet je natuurlijk geen gangsterrap gaan draaien. Bij ‘klassiek getinte muziek’, verdwijnen jongeren, zegt Hartveldt. ‘Daar voelen dit soort jongeren zich niet bij thuis, het past niet bij hun cultuur.’

Hij draait er niet de geijkte Vier Jaargetijden. ‘Ik doe het met heel zorgvuldig geselecteerde muziek. Het is heel smaakvolle muziek, topuitvoeringen die je op iTunes niet vindt. Met af en toe kerstmuziek tussendoor.’ Het zou nu al rustiger zijn bij de hoofdingang van het station.

Terwijl de muziek bij de ingang vrij hard klinkt, is het volume overdag in de stationshal juist een stuk lager, omdat ‘het er al zo hectisch is.’ Er wordt muziek gedraaid voor de ‘normale reiziger’.

Hartveldt: ‘We draaien er allerlei stijlen, bijvoorbeeld oude Italiaanse muziek, of wat modernere Franse muziek. Om reizigers die toch vaak lichte stress hebben, gerust te stellen. En tegelijkertijd willen we mensen een soort nostalgisch reisgevoel meegeven.’ Ook zijn er geuren in de hal aangebracht. ‘Om reizigers een fris en schoon gevoel te geven.’

Nee, het is niet een overheersende WC-eend-geur, zegt Hartveldt. Het gaat volgens hem juist om heel subtiele geuren.

Stationshal
Later op de avond verandert de sfeer in de stationshal. En de muziek verandert mee. Het is er minder druk. Geleidelijk wordt de muziek rustiger en klassieker getint.

Het experiment loopt tot maart, maar volgens Hartveldt is uit de eerste metingen al gebleken dat reizigers ‘heel positief reageren’. Reizigers hebben nauwelijks door dat er allerlei speakers zijn geplaatst, dat er geuren het station in komen. ‘Mensen sturen mailtjes naar ProRail en schrijven: wat fijn dat het station zo lekker is schoongemaakt.’