biologie | echte wetenschap - echt plezier in de biologie

Biologie-onderzoek

Zo gauw iets met leven te maken heeft komen er biologische aspecten om de hoek kijken.

Ook als je bijvoorbeeld een onderzoek gaat doen over iets schijnbaar typisch menselijks, kan het boeiend zijn naar de biologische kanten ervan te kijken. Doen dieren bijvoorbeeld aan kunst? (Zeker wel! Zie op de website van de Berkelschool http://www.berkelvo.nl “Emoties bij dieren” waarin prachtige schilderingen van olifanten staan, een voorbeeld van een uitmuntend vrijeschool- biologisch onderzoek).

Omdat de Biologie een heel breed terrein beslaat, kunnen onderzoeksvragen vele verschillende terreinen beslaan. Ongeveer het tegenovergestelde van het olifanten-schilderingen-werkstuk hierboven, is b.v. een door een leerling gemaakte analyse van de wiskundige patronen die zichtbaar worden in de bladvorming bij planten. Eigenlijk heel spannend als blijkt dat de z.g. Fibionacci-reeks keurig door de plantjes wordt gevolgd. De volgende vraag is dan natuurlijk: hoe doen ze dat?! Zitten er soms rekenmachientjes in planten? (nee).

Vragen komen voort uit verwondering. Je moet er maar op komen om je af te vragen of dieren aan kunst doen, of hoe plantjes hun bladeren vormen.

Heb je eenmaal de smaak te pakken, dan is het aantal te stellen biologische vragen schier oneindig. Daarnaast zal een vraag snel weer andere vragen oproepen. En zo hoort het ook.

• Waarom klitten leerlingen in de pauzes bij elkaar  in groepjes die nooit groter zijn dan acht? (En hoe zit dat dan bij voetbalwedstrijden? Hoe werkt dat eigenlijk, groepsgedrag? Hoe groot is eigenlijk een “groep”?)
• Kan mijn kat tellen? (Heeft zij dat nodig eigenlijk? En waarom wij dan?)
• Waarom gapen mensen? (Dit is al met succes uitgezocht, het verassende antwoord is: om wákker te worden)
• Is agressie een door het hele dierenrijk heen aanwezige drift? (En waarom loopt het dan zo uit de hand bij mensen? Of heeft dat soms een functie – zie de schoolsite onder Vakken-Biologie – Biologie-bronnen – Moraal en Evolutie))
• Hoe kun je het opbouwen van je lichamelijke conditie wetenschappelijk aanpakken?
• Kan het sprookje van de rattenvanger van Hamelen waar zijn? (Ook uitgezocht: helaas, nee. Daarentegen weten we sinds dit jaar dat Raponsje wel degelijk kan)
• Waarom huilen mensen als ze droevig zijn? (Wat is dat eigenlijk, verdriet? Hebben slakken dat dan ook? En honden? Hoe meet je dat? Ml. traan/minuut of zoiets?)
• De oorlogs-strategieën van  mieren vergeleken met die van de mens.
• Hoe werkt reclame? (Kan ik iedereen alles wijsmaken? Wat is daar voor nodig? Wanneer geloven we eigenlijk iets?)
• Gaan plantjes beter groeien als je ze aandacht geeft? (Inderdaad ja, dit is aangetoond door 2 leerlingen die daar niets van moesten hebben – de juiste instelling, zeker voor zoiets. Aanvullend onderzoek is echter hard nodig. Geldt dat overigens dan ook voor baby’s?)
• Waarom reageren mensen op auto’s alsof die een gezicht hebben?
• Knipperen  vrouwen meer met hun ogen bij het zien van een aantrekkelijke man? (Inderdaad ja, maar nu weten we precies hoevéél het scheelt, daar kun je je voordeel mee doen!)
• Is liefde een cultureel of een erfelijk bepaald gevoel? En als het puur geestelijk is, wat betekent dat woord dan?
• Welk stelsel van belonen en straffen zou het beste werken op scholen?
• Enz. enz. enz.

De kunst is, om je verwondering om te zetten in een onderzoek dat antwoorden kan geven die verder gaan dan je persoonlijke ervaring. Antwoorden waar we allemaal wat aan hebben.

Maar hoe pak je dat aan?

• Daar moet je voor studeren:
  Internet is een gigantische informatiebron hierbij (waarin je prima kunt verdrinken trouwens)
• Daar moet je methodisch voor werken: onderzoek doen (de wetenschappelijke methode die ervoor zorgt dat een ander jouw onderzoek moet kunnen herhalen)
• Daar moet je voor leren je conclusies zorgvuldig te formuleren, niet te krap en niet te wijd.
• Daar moet je je resultaten zodanig voor leren presenteren dat niet-ingewijden het ook nog kunnen volgen, zodat ze er iets mee kunnen.
  

Als je hierin geïnteresseerd bent, lees dan het stuk “Echte wetenschap, echt plezier”. Je vindt het op dezelfde schoolsite, onder Vakken, Biologie .